CHÂN DUNG ÔNG CỐ VẤN VŨ NGỌC NHẠ
Ký họa: MKT- 25/11/1987- TP HN
 |
TẠI NHÀ RIÊNG ÔNG CỐ VẤN- VŨ NGỌC NHẠ
30/4/1998 - TPHCM |
Thoắt mà chỉ non một tháng nữa là tròn một phần tư thế kỷ đã trôi qua. Bức chân dung “Ông cố vấn- Vũ Ngọc Nhạ”, MKT ký họa đêm 25/11/1987; cùng lưu bút của nhà tình báo chiến lược từng gây xôn xao dư luận một thời vẫn như vẫn tươi nguyên nét mực:
“Nhưng phải nhớ như bài ca truyền miệng
Đèn xưa nay thắp sáng lại nhờ đèn
Và nếu ta biết kiên tâm chờ đợi/
Thì cuối cùng nhất định mặt trời lên!”
Số là, dịp ấy đại tá Vũ Ngọc Nhạ từ thành phố Hồ chí Minh ra Hà Nội công tác kết hợp nghỉ dưỡng tại bệnh viện 108. Chúng tôi đang là lớp lính trẻ chưa đến tuổi ba mươi. Hàng ngày hai bữa trưa, chiều vẫn gặp ông ở nhà ăn tập thể. Rồi một buổi, bất chợt ông đến thăm Ban tuyên huấn- CNC và có ý tìm gặp tôi. Lần đầu được trực tiếp diện kiến trò chuyện với một “yếu nhân” như ông không thể không nói: Đó là một vinh hạnh hiếm hoi! Và càng bất ngờ hơn, ông đặt vấn đề: “Cháu chép lại giúp chú lá thư này để chú gửi sang cho bác Đồng xem.”- Đó chính là bức thư tay của Nguyễn Văn Thiệu, tổng thống Việt Nam Cộng Hòa trước đây gửi cho “Ông cố vấn” khi đang ở Cao nguyên Trung phần. Nội dung: Thân gửi anh Vũ Ngọc Nhạ! Lâu nay, tôi bận công việc, không đến thăm anh được. Nay, tôi viết thư này đến thăm anh và qua anh cho tôi gửi lời thăm những người bạn Mỹ, đã hết lòng giúp đỡ chúng ta trong sự nghiệp phụng vụ quốc gia!- Thân kính. (Ký tên) Nguyễn Văn Thiệu”. Dạo ấy đâu đã có máy photocoppi như bây giờ. Thật là một “nhiệm vụ thú vị”. Dù rất cố gắng nhưng tôi vẫn e là không thực hiện được như ý ông. Bẵng đi hơn một tuần lễ. Một buổi tối, khi thấy phòng ông còn ánh điện, mấy anh em chúng tôi bảo nhau dẽ vào thăm ông. Vừa mở cửa, ông đã reo lên:
- A! Chào các sĩ quan trẻ.! À, chú cám ơn T. rất nhiều...! Bức thư đó bác Đồng đã xem và giữ làm kỷ niệm...
Rồi, đêm mùa thu ấy, trong khu thành Hoàng Diệu ngào ngạt hương hoa sữa; chúng tôi được cùng ngồi hỏi chuyện ông... Trong tình thân thương đầm ấm giữa một người “lính Cụ Hồ” từng trải, sâu sắc và mẫn tiệp với một thế hệ đang mang sẵn trong lòng biết bao nhiêu là khao khát, sôi nổi được nương noi, tiếp bước cha anh trong chặng đường mới của dân tộc. Cũng buổi ấy, tôi ngỏ ý muốn ký họa chân dung ông. Ông vui vẻ tán thành. Không hiểu có nhân duyên gì mà bữa đó Ông rất sảng khoái, tỏ ý hài lòng lắm với hai bức ký họa của tôi. Ông còn bảo tôi thử nhớ lại, tìm xem có câu châm ngôn nào để chú cháu cùng nhớ làm kim chỉ nam cho mình trong mỗi bước đi của cuộc sống và sự nghiệp. Loay hoay mãi, tôi đề xuất với ông bốn câu thơ trên của một nhà thơ Ấn Độ mà lúc ấy cũng không nhớ rõ tên tác giả và dịch giả. Chỉ biết đó là bài thơ với đại ý nói về ngọn đèn tự thắp sáng trong đêm. Sau này, nghĩ đi nghĩ lại bốn câu thơ ấy thật ý vị với bước đường của một nhà tình báo chiến lược, từng "Thân tại Tào doanh, tâm tại Hán" như ông; mà đối với bất cứ ai, thậm chí với một dân tộc, một quốc gia cũng càng cần được và phải như thế. Bức ký họa có nét chữ lưu lại bên góc trái phía dưới chân dung của mình, ông dành cho tôi giữ làm kỷ niệm. Còn bức kia tôi cũng xin được chép bốn câu thơ trên vào để gửi lưu tình với ông.
Đêm huyền diệu ấy mãi còn trong ký ức.
Sau đó, ông được phong hàm thiếu tướng.
Cuối xuân 1998 (mười một năm sau) nhân lần đi công tác, tôi đã cùng người bạn thiết là Vũ Đức Trọng (là đồng hương Thái Bình với ông VNN) đã tìm đến thăm gia đình ông ở thành phố Hồ Chí Minh... Tay bắt mặt mừng với bao kỷ niệm sâu đậm những ngày ở Hà Nội. Và chỉ trong ít phút, ông lên lầu thượng rồi đi ngay xuống, mang theo kỷ vật mà đêm nọ tôi đã được ông chấp thuận cho ghi lại và bảo:
- Đây chính là vật kỷ niệm vô giá của chú cháu ta đó T. à!
- Sao chú tìm thấy nhanh thế!
- Cái gì có thể lẫn, chứ hình ảnh này quờ tay là gặp ngay thôi mà, cháu!
Cũng hôm ấy tôi gửi tặng ông bài thơ TIẾNG THỜI GIAN(*) và bài NGỌN ĐÈN(**)
Cảm động không nói nên lời ấy sao vẫn như vừa đâu đây!
Hiện tại- Quá khứ- Tương lai chỉ là một cách phân chia theo chiều xuôi của dòng sông lãng mạn và khát vọng tìm về đại dương bao la mà thôi. Nhờ kỷ niệm mà mỗi người thấu thị ước mơ là chăng? thế
Thành phố Ninh Bình, 15/10/2012
(*)Bốn mươi mốt tuổi đời
Và hai mươi tuổi Đảng
Nhìn trời đắm say ánh sáng
Thâu đêm đọc vị chính tà
Chắt chiu mật ngọt từ hoa
Bỡn cợt hoàng hôn bóng lá
Trong âm hưởng nhớ quên nghiệt ngã
Tiếng thời gian vọng gọi ở hai đầu!
(**)Ngọn đèn ai thắp cho ai
Mà đêm đêm cứ thức hoài cùng đêm
Bên ai nhớ với ai quên
Lửa đèn lấp lánh ánh lên nền trời
Bạt ngàn sao thức với đời
Bạt ngàn cây tựa dáng người thế gian
Ngọn đèn như cánh hoa lan
Đỏ như trái ớt trời nam cay nồng
Ngọn đèn như có như không
Giữa mênh mông đất, mênh mông ánh ngày
Ngọn đèn đó có ai hay
Của con tim với đôi tay ngọc ngà
Đêm dài...ủ nhụy cho hoa
Bình minh lên mở thiết tha nhụy hồng!
( Đường Trăng- NXB HNV- 2000)
